Jak inozytol działa w układzie nerwowym?
Badania właściwości inozytolu w układzie nerwowym zaczęły się od zaobserwowania jego zmiennych poziomów u pacjentów z już rozwiniętymi chorobami – niższy poziom tej substancji zarejestrowano m.in. w mózgach osób z postępującą chorobą Alzheimera, ale także zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym.
Dlaczego mniejsza ilość inozytolu mogłaby wiązać się z zaburzeniami psychicznymi? Przede wszystkim ze względu na potwierdzoną właściwość inozytolu, jaką jest jego rola w tworzeniu neurotransmiterów i stymulowanie odpowiedzi komórkowej. Cukrol uwrażliwia komórki na działanie m.in. serotoniny, prawdopodobnie bierze także udział w jej syntezie z tryptofanu. Inozytol może także wspierać tworzenie ścieżek przekazu sygnałów w układzie nerwowym i uwalnianie przekaźników drugorzędowych. Mówiąc prościej: pozwala komórkom organizmu odbierać sygnały z mózgu i reagować na nie przez wywołanie odpowiedniej reakcji. To tym właściwościom przypisuje się jego działanie na pacjentów cierpiących na takie choroby jak:
- depresja,
- zaburzenia odżywiania typu bulimia nervosa,
- stany lękowe i panika,
- zaburzenia rytmu dobowego.
Inozytol w zaburzeniach lękowych i depresji
Obecnie inozytol badany jest pod kątem skuteczności jako leczenie pomocnicze w terapii zaburzeń lękowych i depresji. W wypadku tych pierwszych jego efektywność jest wykazywana w badaniach w kontekście poprawy jakości życia pacjentów – osoby przyjmujące inozytol rejestrowały wyraźne obniżenie ilości ataków paniki w stosunku do grupy placebo, inne badanie wykazało porównywalną skuteczność w łagodzeniu symptomów do fluvoxaminy, substancji wskazanej do farmakologicznego leczenia zaburzeń lękowych. Równocześnie, inozytol wykazywał mniejszą ilość skutków ubocznych – nie powodował uczucia zmęczenia ani mdłości.
W przypadku depresji wyniki badań są nieco mniej jednoznaczne – w teorii inozytol, biorący udział w syntezie serotoniny, powinien mieć znaczący wpływ na poprawę objawów depresji. Badania wykazały jednak jedynie nieznaczne zmiany w stosunku do grupy placebo.
Co ciekawe, w badaniach, w których wpływ inozytolu był badany na objawy depresyjne, ale związane z syndromem napięcia przedmiesiączkowego (PMS), inozytol wykazywał z kolei znaczną poprawę samopoczucia pacjentek w stosunku do grupy placebo . Z tego względu konsensus naukowy jest obecnie dość ostrożny: inozytol może być stosowany jako suplementacja pomocnicza w walce z objawami depresji, ale w żadnym wypadku nie zastępuje roli antydepresantów w obecnym farmakologicznym sposobie leczenia tych zaburzeń.
W kontekście zaburzeń żywieniowych inozytol wykazał skuteczność w poprawie wyników pacjentów z zaburzeniami bulimicznymi i zespołem jedzenia nocnego. Tu prawdopodobnie oprócz jego roli w kontroli pracy układu nerwowego wpływ na jego skuteczność miała także zdolność do uwrażliwiania tkanek na insulinę i poprawę wchłanialności glukozy. Oznaczało to, że zaburzenie żywienia było leczone z dwóch stron. Organizm lepiej przyswajał składniki odżywcze, prowadząc do szybszego wygaszenia napadu obżarstwa, a równocześnie inozytol pobudzał reakcję na serotoninę i inne neuroprzekaźniki. W ten sposób nie dochodziło do gwałtownego wzrostu negatywnych emocji związanych z jedzeniem, redukując potrzebę pozbycia się żywności z organizmu.
Związek między inozytolem a snem i regeneracją
W przypadku badań nad wpływem inozytolu na depresję wykorzystywano markery opracowane do określania postępów tej choroby – inozytol nie wpływał na ich znaczącą poprawę. Jednak osoby przyjmujące ten cukrol wskazywały na poprawę objawów pośrednich, które mogą, ale nie muszą pojawić się w przypadku depresji. Chodziło przede wszystkim o odczucie zmęczenia, zwiększoną drażliwość i zaburzenia cyklu dobowego (bezsenność, problemy z zasypianiem, itp.). Prawdopodobnie inozytol poprawiał tylko ten ostatni czynnik – ale prawidłowy sen jest kluczowy do regeneracji organizmu i zakodowania nowych informacji w mózgu. W związku z tym zaburzenia snu regularnie łączą się ze wzrostem drażliwości i większym zmęczeniem – organizm nie ma czasu na właściwą regenerację. Inozytol wspiera tworzenie nowych ścieżek przekaźnikowych i uwrażliwia komórki na odbiór sygnałów z mózgu.
Bibliografia:
- Swora A., Borowik J., Brodowski W., i in., Inositol supplementation - known and possible applications||Suplementacja inozytolem - znane i możliwe zastosowania, Journal of Education, Health and Sport 12/2022, z. 9
- D.R.Chhetri, Myo-Inositol and Its Derivatives: Their Emerging Role in the Treatment of Human Diseases, Frontiers in Pharmacology, 2019
- C.Concerto, C.Chiarenza, A.Di Francesco i inni, Neurobiology and Applications of Inositol in Psychiatry: A Narrative Review, Current Issues In Molecular Biology, 2023
- J.Benjamin, J.Levine, M.Fux i in. Double-blind, placebo-controlled, crossover trial of inositol treatment for panic disorder. American Journal of Psychiatry, nr 152/1995.
- A.Palatnik, K.Frolov, M.Fux i in., Double-blind, controlled, crossover trial of inositol versus fluvoxamine for the treatment of panic disorder. Journal of Clinical Psychopharmacology, nr 21/2001.
- D.Gelber, J.Levine, R.H.Belmaker, Effect of inositol on bulimia nervosa and binge eating. International Journal of Eating Disorders, nr 29/2001.
