Chrom a poziom cukru – jak pikolinian chromu wpływa na glukozę i insulinę?

Dlaczego chrom jest ważny w regulacji glikemii?

Być może zacznijmy od tego – chrom występuje w kilku postaciach, a ten, którego obecność w organizmie przynosi korzyść, to chrom trójwartościowy, zapisywany jako chrom (III). Chrom w szóstym stopniu utlenienia (sześciowartościowy), inaczej chrom (VI), jest inną popularną formą tego pierwiastka wykorzystywaną w przemyśle, ale spożyty, dla organizmu człowieka będzie toksyczny.

Chrom (III) bierze udział w kilkunastu zachodzących w organizmie procesach, jednak jego kluczowa funkcja związana jest z regulacją poziomu cukru we krwi. Jak to działa?

1. Chrom (III) jest czynnikiem aktywującym wewnątrzkomórkowe szlaki sygnałowe, w tym tzw. GLUT4 (transporter glukozy 4). W prostszych słowach: chrom pobudza komórkę do przyjęcia glukozy i jej zastosowania jako źródła energii.
2. Wątroba produkuje substancję nazywaną „czynnikiem tolerancji glukozy" (GTF), w której skład wchodzi właśnie chrom (III). Obecność GFC w krwiobiegu powoduje lepsze działanie insuliny, poprawia wychwyt glukozy przez komórki i przyspiesza jej metabolizm.

Można więc powiedzieć, że chrom (III) wpływa na absorpcję glukozy dwutorowo, z jednej strony pobudzając wewnętrzne procesy komórkowe, a z drugiej – zmniejszając opór przed przeniknięciem glukozy z zewnątrz. Oznacza to, że chrom jest kluczowy do prawidłowego działania naturalnych regulatorów organizmu, a jego odpowiedni poziom pozwala na uniknięcie gwałtownych skoków i spadków poziomu cukru we krwi. Z tego względu z niedoborem tego pierwiastka wiążą się też takie objawy jak napady tzw. wilczego głodu, łaknienie słodkiego smaku oraz senność po spożyciu pełnowartościowego posiłku. Odpowiednia suplementacja może skutecznie złagodzić te objawy.

Tu warto zauważyć: choć w różnych źródłach można przeczytać, jakoby chrom wspierał spadek masy ciała, jest to stwierdzenie fałszywe – żadne z dotychczas przeprowadzonych badań nie wskazało na systematyczne właściwości odchudzające tego pierwiastka. Spadek wagi co najwyżej może, ale nie musi, być być efektem ubocznym regulacji gospodarki węglowodanowej organizmu.

Chrom a insulinooporność

Z wcześniejszego akapitu jednoznacznie wynika, że chrom (III) powinien mieć zastosowanie w sytuacji, gdy organizm wykazuje insulinooporność, a więc brak reakcji komórek organów i mięśni na prawidłową lub nawet podwyższoną zawartość insuliny we krwi. I rzeczywiście – obecne badania potwierdzają, że osoby cierpiące na cukrzycę typu 2 po włączeniu do kuracji suplementów diety z chromem odnotowały spadek poziomu glukozy w codziennym profilu glikemii ¹.

Co ważne: badania te wskazywały także, że u osób z rozwiniętą cukrzycą od początku występowało niskie stężenie tego pierwiastka, a im większe braki, tym lepsze efekty przynosiła suplementacja ². Nie jest to jeszcze konsensus naukowy, ale istnieje szansa, że niedobór chromu i insulinooporność oraz cukrzyca są ze sobą powiązane – niedobór pierwiastka utrudnia prawidłową reakcję komórek na insulinę, powodując zaburzenia glikemii i zwiększoną produkcję insuliny w trzustce, która z kolei prowadzi do dalszego pogłębienia insulinooporności.

Chrom w diecie osób z zaburzeniami glikemii

Dla chromu ustalono jedynie dwie ustandaryzowane wartości: tzw. wystarczającą dawkę (AL, na poziomie około 20 µg) i referencyjną dzienną wartość do spożycia (RSW, około 40 µg). W przypadku osób z zaburzeniami glikemii, ze względu na możliwy niedobór chromu warto rozważyć włączenie produktów powszechnie uznawanych za dobre źródło łatwo przyswajalnego chromu o stosunkowo niewysokim indeksie glikemicznym, np.

• ciemne kakao,
• drożdże,
• chleb żytni,
• groch,
• szpinak.

Skuteczność pikolinianu chromu we wsparciu metabolizmu glukozy

Chrom w suplementach diety występuje w formie kilku różnych substancji – z tego względu również w bibliografii naukowej istnieją badania uzyskujące różnorodne wyniki suplementacji. Zmienne wyniki wynikają także z odmiennych dawek założonych przez naukowców, okresu trwania badań, rodzaju diety, stanu zdrowia i schorzeń współtowarzyszących wśród pacjentów. Do jednego z najlepiej przebadanych związków zawierających chrom należy pikolinian chromu, a więc chelatowe połączenie chromu z kwasem pikolinowym, bardziej stabilna i równocześnie przyswajalna forma, obecna np. w suplementach. Badania, w których pacjentom podawano od 100 do 200 µg tej substancji, wykazały, że pikolinian w sposób widoczny zmniejszał markery hemoglobiny glikowanej, poziom cukru na czczo oraz stężenie insuliny we krwi³.

Kiedy suplementacja daje najlepsze efekty?

Pikolinian chromu nie jest formą występującą w żywności, dlatego suplementy zawierające jego dawkę podobną do tych wykorzystywanych w badaniach, np. VitaMinBest, warto stosować, gdy:

1. Podejrzewamy, że wzrost markerów glukozy i insuliny w naszej krwi ma związek z insulinoopornością spowodowaną niedoborem chromu.
2. Zmiana diety wprowadzająca źródła chromu nie przyniosła widocznej poprawy wyników.

Chrom pobierany z żywności jest przyswajalny tylko w kilku procentach, dlatego w przypadku głębokiego niedoboru rozpoczęcie suplementacji przy równoczesnym włączeniu do diety źródeł chromu da lepsze efekty niż sama stopniowa zmiana diety.

Jak stosować chrom w celu stabilizacji cukru?

Przypomnijmy: minimalna (wystarczająca) dawka chromu według zaleceń żywieniowych to około 20 µg pierwiastka dziennie, natomiast wartość referencyjna wynosi jej dwukrotność, czyli około 40 µg. Są to jednak wytyczne dla osób, u których nie pojawiły się objawy niedoboru chromu, a zaburzenia gospodarki węglowodanowej jak najbardziej do takich objawów należą. Z tego względu osoby zmagające się z podwyższonymi wskaźnikami w dobowym profilu glikemii powinny zadbać o większe dawki tego pierwiastka w swojej diecie.

W 2020 roku zalecenia żywieniowe w Polsce oszacowały dopuszczalną maksymalną dzienną dawkę chromu na poziomie 200 µg chromu/dobę. Wynik obniżenia poziomu cukru we krwi był obserwowany po około 12 tygodniach stosowania suplementów⁴.

Łączenie chromu z dietą niskoglikemiczną

Suplementacja chromu ma jeszcze jedną zaletę – skład suplementów jest starannie badany i zazwyczaj zawiera informacje o dodatkach podnoszących poziom cukru we krwi. To pozwala na połączenie go z dietą niskoglikemiczną bez ryzyka włączenia do diety produktu bogatego w chrom, ale także o wysokim IG.

Bibliografia

• Zbierski K. , Krejpcio Z., Effects of Chromium(III) Supplementation on Insulin Resistance and Diabetes – A Review, Acta Scientiarum Polonorum Technologia Alimentaria, nr 24/2025, z. 4.
• Jurkowska, K., Sawicka, E., & Piwowar, A. Chrom–pierwiastek już dobrze znany czy wciąż nieznany–dwa oblicza działania. Farmacja Polska, nr 75/2019, z. 4.
• Gawlik, M., Zaremba, J., Mikroelementy i ich wpływ na zdrowie. Wrocław, Zdrowie i Natura, 2020.
• Jarosz, M., Rychlik, E., Stoś, K., & Charzewska, J., Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie (Vol. 83). Warsaw, Poland: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny, 2020.
• O.Asbaghi, N.Fatemeh, R. K.Mahnaz i in., Effects of chromium supplementation on glycemic control in patients with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Pharmacological research, t. 161, 2020.